• Hızlı Erişim
  • Sayaç
  • Online Ziyaretçi : 67
    Bugün Toplam : 93
    Genel Toplam : 564538

Dede Korkut Destanlarının Türkistan Yazmasındaki Kahramanlarla İlgili Epitetler -Mukayeseli Bir İnceleme-
(Epithets About Heroes in The Turkestan Manuscript of Dede Qorqud -A Comparative Review- )

Yazar : Gürol PEHLİVAN    
Türü :
Baskı Yılı : 2021
Sayı : 71
Sayfa : 351-374


Özet
2019 yılında bilim dünyasına tanıtılan Dede Korkut destanlarının Türkistan/ Türkmensahra/ Günbed yazması, uzun bir “Giriş” ve tek destan içermektedir. Büyük oranda uzun soylamalardan oluşan bu kısımda, epitetler de önemli bir yere sahiptir. Bilindiği gibi epitet (sıfatlama), anlatıda kahraman veya herhangi bir nesneyi sıfatla, isimle veya sıfat cümlesiyle tamamlayan söz ve cümlelere verilen isimdir. Kahramanların karakterini, nesnelerin ise hangi anlamlar yüklendiklerini anlamakta epitetler çok değerli bilgi parçaları ihtiva ederler. Hatta epitetin kahramanın bazı temel özelliklerini, kahramanlıklarını, başardığı ihtiva eden bir “destan kapsülü” olduğu söylenebilir. Bu makalede Türkistan yazmasındaki “Kahramanlarla ilgili epitetler” Dresden ve Vatikan nüshalarındaki epitetlerle mukayese edilecektir. Dede Korkut yazmaları, bağlı bulundukları anlatma/yazıya geçirme geleneğine bağlı olarak 1. kol (Dresden ve Vatikan) ve 2. kol (Türkistan) olarak ayrıldıktan sonra, epitetler üzerinden bu iki kolun “kalıp üretme” noktasında ortak ve ayrı yönleri saptanacaktır. Bu mukayese sayesinde, her iki kolun birbiriyle ilişkisine ve “Oğuznâmecilik geleneği”nin tarihî-coğrafî uyarlanma süreçlerine ışık tutulması ve Türkistan yazmasındaki epitetlerin işlevlerinin tespit edilmesi hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler
Dede Korkut destanları, Türkistan yazması, epitet, Oğuznâme, mukayeseli edebiyat

Abstract
The Turkestan/Turkmensahra/Gunbed manuscript of the Dede Qorqud epics, introduced to the world of literature in 2019, contains an extended "Introduction" and a single epic. In this long section consisting mostly of long “soylamas” (poetic parts), epiteths also have a significant place. As it is known, epithet is a term given to words and sentences that complete the hero or any object in the narrative with an adjective, name or relative clause. Epithets contain very valuable pieces of information in understanding the characters of heroes and meanings attributed to the sentence. It can even be said that the epithet is an “epic capsule” containing some of hero’s basic characteristics, heroism, and accomplishments. In this article, “the epithets of the heroes” in the Turkestan manuscript will be compared with the epithets in the Dresden and Vatican copies. After the Dede Qorqud manuscripts are divided into the first (Dresden and Vatican) and the second (Turkestan) branch, depending on the tradition of narrating/transcribing them, the common and separate aspects of these two branches will be determined through the epithets. Through this comparison, it is aimed to shed light on the relationship between the two branches and some aspects of the “Oguzname tradition” and to determine the functions of the epithets in Turkestan manuscript.

Keywords
Dede Qorqud epics, Turkestan manuscript, epithet, Oguzname, comparative literature

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri