• Hızlı Erişim
  • Sayaç
  • Online Ziyaretçi : 91
    Bugün Toplam : 102
    Genel Toplam : 564547

Kütahya ve Yöresi Ağızları Söz Varlığında Hayvan Adları Üzerine Bir İnceleme
(A Study on Animals’ Names in The Vocabulary of Dialects of Kutahya and Its Region )

Yazar : Ayşe Nur SIR DÜNDAR    
Türü :
Baskı Yılı : 2021
Sayı : 71
Sayfa : 15-47


Özet
Farklı coğrafyalarda farklı medeniyetlerle etkileşim içinde yaşayan Türkler, kendileri için önem taşıyan adları dillerinde yaşatmıştır. Bu tür adlar, bazen hayvanlara bazen bitkilere bazen de coğrafi bölgelere ad olmuştur. Türkçenin söz varlığına katılan bu sözcükler arasında hayvan adlarının sayısı oldukça fazladır. Zira bozkır kültürünü yaşayan Türklerin hayat tarzı, hayvanlara önem vermeyi gerektirmiştir. Bu durum, Türkçede hayvan adları ve hayvanlarla ilgili olan pek çok sözcüğün doğmasına kaynaklık etmiştir. Bu sözcüklerden bir kısmı hayatiyetini kaybederken bir kısmı da işlek olarak canlılığını korumuştur. Bugüne ulaşanlardan bazıları ölçünlü dilde bazıları da Türkiye Türkçesi ağızlarında mevcut olanlardır. Ağızlarda yaşayan adlardan bir kısmı ya kayıt altına alınmamış ya da kayıt altına alındığı hâlde Derleme Sözlüğü’ne yansıtılmamıştır. Bu bağlamda Türkçenin söz varlığına katkıda bulunmak gerekir. Çünkü tabiatla iç içe yaşayan ve hayvancılıkla uğraşan toplulukların hayvan adları bakımından sözcük dağarcığı oldukça zengindir. Bunlar, o yöre halkının önceliklerini, değerlerini ve olaylara karşı tutumlarını yansıtması yönüyle kayda değerdir. Bu çalışmada, Kütahya ili, ilçeleri ve köylerinde yaşayan hayvan adlarıyla ilgili yöresel sözcükler üzerinde durulmuştur. Çalışmamızın temel amacı, Derleme Sözlüğü’ne Kütahya ve yöresi ağızlarından bir nebze de olsa katkıda bulunmaktır. Çalışmada Derleme Sözlüğü, Tuncer Gülensoy’un Kütahya ve Yöresi Ağızları adlı eseri ile Kütahya ve yöresi ağızları üzerine yapılan yüksek lisans tezlerinden istifade edilmiştir. Önce tarama yöntemiyle yazılı kaynaklarda geçen Kütahya ve yöresine ait hayvan adları belirlenmiş, alfabetik sıraya göre fişlenmiş sonra Kütahya ve yöresi ağızlarıyla ilgili çalışmalarda henüz kayıt altına alınmayan adlar derleme yöntemiyle tespit edilmiştir. Mevcut adlar, hayvanların bağlı oldukları türlere göre ayrı başlıklar altında ele alınmış ve anlamlarıyla birlikte verilmiştir. Sonuç bölümünde elde edilen veriler, sayısal olarak değerlendirilmiş; tablolar şeklinde sunulmuş ve grafiklerle gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler
Ad bilim, hayvan adları, Derleme Sözlüğü, Kütahya ağızları, söz varlığı

Abstract
The Turks, who lived in interaction with different civilizations in different geographies, maintained the names that were important to them in their languages. These have been names sometimes for animals, sometimes for plants and sometimes for geographical regions. The number of animal names among these words that are included in the vocabulary of Turkish is quite high. The number of animal names among these words that are included in the vocabulary of Turkish is quite high. This situation resulted in the emergence of many words related to animal names and animals in Turkish. While some of these words lost their vitality, some of them kept their availability. Some of those reached today are used in the formal language and, some of those also exist Turkey Turkish dialects. Some of the names living in the dialects were either not recorded or also recorded, but not reflected in the Compilation Dictionary. In this context, to contribute to the vocabulary of Turkish; It is necessary to focus on the regions where most of the people are engaged in agriculture or animal breeding. The vocabulary of the societies that live together with nature is rich in terms of animal names. These are noteworthy as they reflect the priorities and values of the local people. In this study, local words related to the names of animals living in Kütahya province, its districts and villages were emphasized. The main purpose of our study is to contribute to the Compilation Dictionary, albeit a little, from the dialects of Kütahya and its region. In the study, the Compilation Dictionary, Tuncer Gülensoy's work named Kütahya and its Region Dialects and the master theses on Kütahya and its region dialects were used. First, the animal names of Kütahya and its region were determined by scanning method, and the names of animals belonging to Kütahya and its region were determined in alphabetical order, and then the names that were not recorded in studies related to Kütahya and its region dialects were determined by compilation method. Existing names are covered under separate headings according to the species to which the animals are connected and are given with their meanings. The data obtained in the conclusion part were evaluated numerically; presented in tables and with graphics.

Keywords
Onomatology, animal names, Compilation Dictionary, Kütahya and its region dialects, vocabulary

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri