• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • Makale Kabulü

    Makale yoğunluğu nedeniyle 2020 yılı için makale kabulü durdurulmuştur.

    Anlayışınız için teşekkür ederiz.

     


  • Sayaç
  • Online Ziyaretçi : 345
    Bugün Toplam : 157
    Genel Toplam : 410281

Beyitlerde Geçen Bazı Söz Kalıplarına Dair
(On The Some Static Words Passed in Couplets )

Yazar : Murat KEKLİK    
Türü :
Baskı Yılı : 2020
Sayı : 68
Sayfa : 1-35


Özet
Klasik Türk şiiri beyitleri başlı başına derin anlamlarla yüklü kültür hazineleridir. Beyitler ilk söylendiğinde zihinde uyanan anlamlarının ötesinde, insanda zevk ve hayranlık uyandıran lafız ve mana katmanlarıyla örülüdür. Taşıdıkları derin anlamları, kültür unsurlarını, dil zenginliklerini yakalayabilmek için beyitler üzerinde kafa yormak gerekir. Klasik Türk şiiri metinleri okunurken kişide merak ve şüphe uyandıran kavram ve ibarelerin metinlerde geçtiği görülür. Kaynaklarda yer almayan veya yeterince açıklanmayan bu kavram ve ibarelerle başka metinlerde de karşılaşılınca zihinde soru işaretleri oluşmaya başlar. Diğer taraftan kavram ve ibarelerin geçtiği metin örnekleri arttıkça kavram ve ibarelere ait ipuçları da çoğalır. Böylece akılda uyanan soru işaretlerini az çok gideren açıklamalar zihinde belirir. Bu çalışmada da beyitlerde karşılaştığımız ancak kaynaklarda yer almayan veya yeterince açıklanmayan on dört söz kalıbı ve bir kavram (begligi olmak, devlet külahı, feleğe vermemek, ferdâya salmak, fülân ibn-i falân, hâtır-ı cem, karşu varmak, kıble hakkı, küp (küp) düşmek, ma’zûl börki, meydana çekmek, mûy-ı siyâh agarmak, pîr olası, sohbet bâkî, yaykara) beyit örneklerinden hareketle izah edilmeye çalışılmıştır. Söz kalıplarının geçtiği örnek beyitlerin dil içi çevirisi yapılarak kullanıldıkları bağlamlar açıklanmış böylece ilgili söz kalıplarının değerlendirilmeye sunulması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler
Klasik Türk şiiri, söz kalıpları, pir olası, sohbet baki, yaykara

Abstract
The classical Turkish poetry are the cultural treasures loaded with deep meanings. Beyond the meanings that awaken in the mind, the couplets were first woven with words and meanings layers that evoke pleasure and admiration. It is necessary to think about couplets in order to capture the deep meanings, cultural elements and language richness in couplets. While reading the texts of classical Turkish poetry, it is seen that the concepts and phrases which are not curious about the subject but which are not included in the sources or are not explained sufficiently in the texts. When these concepts and phrases are encountered in other texts, the question marks start to form in the mind. On the other hand, the hints of the concepts and phrases increase as the samples of the text and the concepts pass. Thus, in the mind, the remarks that appear in the mind are more or less clear. In this study, fourteen static words and one notion that we encountered in couplets but were not included in the sources or not explained enough were examined. The explanations of the couplet samples are explained while making explanations. Static words include: begligi olmak, devlet külahı, feleğe vermemek, ferdâya salmak, fülân ibn-i falân, hâtır-ı cem, karşu varmak, kıble hakkı, küp (küp) düşmek, ma’zûl börki, meydana çekmek, mûy-ı siyâh agarmak, pîr olası, sohbet bâkî, yaykara. Static words used in the sample couplets are translated and clarified into context. Thus, it is aimed to present the static words.

Keywords
Classical Turkish poetry, static words, pir olası, sohbet baki, yaykara

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri