• Hızlı Erişim
  • Duyurular

  • Dergimizin 64. Sayısına Makale Kabulü Hakkında

    Dergimizin Ocak 2019'da yayımlanacak 64. sayısına son makale kabul tarihi 22.10.2018 olarak belirlenmiştir. Bu tarihten sonra gelen çalışmalar, Makale Takip Sistemi'mizdeki makale yoğunluğu nedeniyle ancak 2019 Ekim'de yayımlanacak 66. sayımız için değerlendirilmeye alınacaktır. Yazarlarımıza saygıyla duyururuz.


  • Sayaç
  • Online Ziyaretçi : 79
    Bugün Toplam : 154
    Genel Toplam : 203769

Türkçede K- > G- VE T- > D- Tonlulaşması Üzerine Düşünceler
(Thoughts on K-> G- AND T-> D- Sonorisation in Turkish )

Yazar : Ümit HUNUTLU    
Türü :
Baskı Yılı : 2018
Sayı : 63
Sayfa : 161-186


Özet
Oğuz Türkçesinde ön seste /K-/ ve /T-/ taşıyan kelimelerin sadece bir bölümünün tonlulaşma sebebi bugüne kadar açıklanamamıştır. Bir kısım araştırmacı bunu yazı dilindeki kelime kalıplaşmalarına bağlamakta, bir kısmı ise lehçeler ve diller arası tesirle açıklamaktadır. Bugün Türkiye Türkçesinde kelime başındaki bazı ince sıradan /k-/ sesleri tonlulaşarak /g-/ sesine dönüşmüştür: Kirü > girü, kel- > gel-, köñül > gönül, ked- > gey- vb. Bazı Türkçe kelimelerde ise ön seste /k-/ korunmuştur: kes-, küs-, kişne-, kekeme, köprü, kirpi... Azerî ve Türkmen Türkçesinde kelime başı tonlulaşma hadisesi daha istikrarlı gerçekleşmiş ve kelime başı /?-/ > /g-/ değişimi de yaygınlık kazanmıştır: gara, gış, guş… Oğuz Türkçede, ön seste /T-/ > /D-/ tonlulaşmasını kesin kurallara bağlamak /K-/ > /G-/ tonlulaşmasını açıklamaktan çok daha zordur. Çünkü Oğuz Türkçesinde ince sıradan /t-/ ünsüzü daha fazla tonlulaşma eğilimi göstermekle birlikte tal > dal, tamar > damar, tag > dağ vb. kelimelerde kalın sıradan /†-/ ünsüzü de tonlulaşmaktadır. Bu makalede, Oğuz Türkçesinde, Türkçe kelimelerdeki ön seste tonlulaşmanın sebepleri ortaya konmuştur. Kelime başında tonlulaşmaya uğrayan veya Eski Türkçedeki kullanımını devam ettiren kelimeler tespit edilerek ön seste tonlulaşmaya aykırılık gösteren kelimelerin nitelikleri belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler
Ön seste tonlulaşma, birincil uzun ünlüler, Oğuz Türkçesi.

Abstract
The reason for the toning of only one part of the words bearing the frontal / K- / and / T- / in the Oghuz Turkic has not been explained till this day. Some researchers refer to this in the form of words in the writing language, and some of them explain the influence between dialects and languages. Today in Turkish in Turkey, some front / k / sound at the beginning of the word turn into / g- / voice by toning: Kirü > girü, kel- > gel-, köñül > gönül, ked- > gey - etc. In some Turkish words, the voice at the frontal point is preserved: kes-, küs-, kişne-, kekeme, köprü, kirpi... In the Azerbaijani and Turkmen Turkic, the word head tonality event has become more stable and the word head / ?- /> / g - / exchange has also become widespread: gara, gış, guş… In Oghuz Turkic, it is far more difficult to explain the frontal / T- /> / D- / tonalization with the strict rules than explaining / K- /> / G- / tonalization. Because in Oghuz Turkic, the consonant / t- / has a tendency to increase the tonality. In the words like tal > dal, tamar > damar, tag > dağ / †- / consonant gets thicker. In this article, the reasons for the tonalization of the frontal voice in Turkish words in Oghuz Turkic have been revealed. The qualities of the words which were found to be tinted at the beginning of the word or those which continued to be used in the Old Turkic were determined and the ones which were contradictory to the tonalization were stated.

Keywords
Frontal tonalization, primary front vowels, Oghuz Turkic.

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :+90 442 231 58 87
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri