• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • -

    2022 yılı için makale kabulü yaşadığımız yoğunluktan dolayı durdurulmuştur.


  • Sayaç
  • Online Ziyaretçi : 415
    Bugün Toplam : 166
    Genel Toplam : 531454

Kazak Türkçesinde Öznesiz Cümleler
(Subjectless Sentences in Kazakh Turkic )

Yazar : Oktay Selim KARACA    
Türü :
Baskı Yılı : 2017
Sayı : 60
Sayfa : 191-202


Özet
Bu makalede Kazak bilim insanlarının öznesiz cümle olarak gösterdikleri yapılar incelenmiş ve bunların gerçekte özneli cümleler oldukları gösterilmiştir. Genel olarak Türkçede, mesela Rusçada olduğu gibi, öznesiz fiil olmadığı için öznesiz cümlenin olması da ancak istisnaî durumlarda olabilmektedir. Bu istisnaî durum da ancak meçhul çatılı (geçişsiz-edilgen) fiillerin yüklem görevinde kullanılması durumudur. Kazak bilim insanları adeta birbirleriyle yarış halinde Kazak Türkçesinde on beşten fazla öznesiz cümle yapısı olduğunu ileri sürmektedirler. Kazak Türkçesinde öznesiz cümle olarak gösterilen cümlelerin hiç biri, Türkiye Türkçesinde olduğu gibi meçhul çatılı fiillerin yüklem görevinde kullanıldığı cümleler değildir. Öznesiz cümle örneği olarak gösterilen yapılar ya yanlış çözümleme ve değerlendirmelerden dolayı öznesiz cümle sayılmış ya yanlış örnekler alınmış ve öznesiz cümle sayılmıştır ya da Rusçadaki bazı yapılar taklit edilerek oluşturulmuş cümleler oldukları için Türkçe açısından cümle bile değildirler. Kazak bilim insanları, öznesi özellikle üçüncü ve ikinci teklik şahıs olan ve cümlede şahıs zamiri olarak gösterilmeyen cümlelerin neredeyse tamamını öznesiz cümle saymaktadırlar. Özellikle atasözü ve deyimlerde geçen yüklemlerde belli bir şahıs eki olsa da genele veya herkese hitap ettiği için öznesiz cümle saymaktadırlar.

Anahtar Kelimeler
sözdizimi, öznesiz cümle, Kazak Türkçesi, Türkiye Türkçesi

Abstract
In this article, the structures that Kazakh scholars have shown as subjectless sentences have been examined, and it is demonstrated that in fact, they are subjective sentences. In general, like it is the case in Russian, because there is no subjectiveness verb in Turkish, the existence of subjectiveness sentence is possible only in exceptional cases. This exceptional situation is only the case of using passive voice (intransitive passive) verbs as predicates. Kazakh scientists as if they are in race with each other argue that there is more than fifteen subjectless sentence structure in the Kazakh Turkic. None of the sentences which are shown as subjectless sentences in Kazakh Turkic are sentences where passive voice verbs used as predicates as it is the case in Turkish Turkic. The structures that are shown as a subjectless sentence example are considered subjectless sentence either by wrong analysis and evaluations, taking wrong examples or they are formed by imitating some structures in Russian language, thus they are not even considered as sentences in Turkish. Kazakh scholars consider almost all sentences as subjectless sentence where in particular if the subject of the sentence is in third-person and second-person singular form and it is not shown as personal pronoun in the sentence. Especially for verbs used in proverbs and idioms, even though there is a particular person affix, as they address general public or everyone, they are considered as subjectless sentences.

Keywords
syntax, subjectless sentence, Kazakh Turkic, Turkish Turkic

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri