• Hızlı Erişim
  • Duyurular

  • Dergimizin 64. Sayısına Makale Kabulü Hakkında

    Dergimizin Ocak 2019'da yayımlanacak 64. sayısına son makale kabul tarihi 22.10.2018 olarak belirlenmiştir. Bu tarihten sonra gelen çalışmalar, Makale Takip Sistemi'mizdeki makale yoğunluğu nedeniyle ancak 2019 Ekim'de yayımlanacak 66. sayımız için değerlendirilmeye alınacaktır. Yazarlarımıza saygıyla duyururuz.


  • Sayaç
  • Online Ziyaretçi : 134
    Bugün Toplam : 239
    Genel Toplam : 202613

Zakaspi Oblastında Sovyetlere Karşı Hareketin Tarihinden (1920-1925)
(From the History of Actions Against Soviets in Trans Caspian Oblast (1920-1925) )

Yazar : Tahir AŞİROV   - Jumadurdı Annaorazov  
Türü :
Baskı Yılı : 2018
Sayı : 61
Sayfa : 453-476


Özet
Sowet döwründe (1917-1991) Orta Aziýanyň beýleki respublikalarynda bolşy ýaly, Türkmenistanda hem sowetlere garşy hereket barada köp işler ýazyldy. Esasan hem 1918-1921-nji, 1924-nji, 1927-1928-nji we 1931-1933-nji ýyllaryň wakalaryna köp üns berildi. Bu wakalar esasan Türkmenistanyň häzirki Daşoguz (Hywa türkmenleriniň ýaşan ýerleri) we Balkan welaýatlarynyň ýerlerinde bolup geçdi. Emma 1920-1925-nji ýyllarda öňki Zakaspi oblastynyň (1921-nji ýyldan 1924-nji ýylyň oktýabryna çenli Türkmen oblasty) Aşgabat, Tejen we Merw okruglarynda sowetlere garşy alnyp barlan göreşler barada düýbünden diýen ýaly ýazylmady. Onuň hem esasy sebäbi bu ýerlerde sowetlere garşy hereket Türkmenistanyň galan ýerlerindäkä garanda pes derejede boldy. Ýazylan işleriň aglabasy üçin wakalary birtaraplaýyn beýan etmeklik häsiýetlidi. Şonuň üçin hem bu makalada Türkmenistanyň arhiwlerinden alnan maglumatlaryň esasynda 1920-1925-nji ýyllarda Türküstan Awtonom Sowet Sosialistik Respublikasynyň (TASSR) Zakaspi (Türkmen) oblastynda sowet häkimiýetine garşy duran gozgalaňçy toparlaryň, olaryň alyp baran söweş hereketleriniň taryhyny açyp görkezmäge synanyşyk edilýär. Sovyet döneminde (1917-1991) Orta Asya’nın diğer cumhuriyetlerinde olduğu gibi, Türkmenistan’da da Sovyetlere karşı hareket hakkında çok çalışmalar yapıldı. Genel olarak 1918 – 1921, 1024, 1927-1928 ve 1931-1933 yılların olaylarına çokça üzerinde duruldu. Bu Balkan vilayetlerinin yerlerinde gerçekleşti. Ancak 1920 -1925 yıllarında önceki Zakaspi oblastının (1921 yılından 1924 yılının Ekim ayına kadar Türkmen oblastı) Aşkabat, Tejen ve Merv okruglarında Sovyetlere karşı gerçekleştirilen mücadeleler hakkında neredeyse hiçbir şey yazılmadı. Onun da temel nedeni bu yerlerde Sovyetlere karşı hareket Türkmenistan’ın diğer yerlerindeki olaylara baktığında çok düşük seviyede oldu. Kaleme alınan yazıların çoğu için olayları tek taraflı açıklama karakterliydi. Bunun için de bu makalede Türkmenistan’ın arşivlerinden toplanan belgelerin esasında 1920-1925 yıllarda Türkistan Otonom Sovyet Sosyalistik Cumhuriyetinin (TOSSC) Zakaspi (Türkmen) oblastında Sovyet hükümetine karşı çıkan ayaklanan grupların, onların gerçekleştiren savaş hareketlerinin tarihini beyan etmeye çalışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler
Türkmen, Türkistan, Zakaspi oblasty, Sowetler, garşy hereket / Türkmen, Türkistan, Zakaspi oblastı, Sovyetler, karşı hareket

Abstract
In the Soviet period (1917-1991) as it was in other Central Asian republics, in Turkmenistan there were written many works on actions against the Soviet regime. Especially, much attention was given to the events of 1918-1921, 1924, 1927-1928 and 1931-1933. These events occurred mostly in present Dashoguz (places where Khiva Turkmens lived) and Balkan velayats (regions) of Turkmenistan. But there was not written much on fights of 1920-1925 against Soviets in Transcaspian Oblast (from 1921 to October of 1924 the Turkmen Oblast) in Ashgabat, Tejen, Merv districts. The main reason of that is the revolts in these areas were in minimal level compared to the other parts of Turkmenistan. Many of the works reflected the events from only one side. Thus, in this article on the basis of materials obtained from archives of Turkmenistan, attempt is made to reflect the history of rebel groups that led fight against Soviet regime in the Transcaspian Oblast of Turkustan Autonomous Soviet Socialist Republic (TASSR).

Keywords
Turkmen, Turkustan, Transcaspian Oblast, Soviets, actıons agaınst

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :+90 442 231 58 87
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri