• Quick Access
  • Announcements
  • Makale Kabulü

    Makale yoğunluğu nedeniyle 2021 yılı için makale kabulü durdurulmuştur.

    Anlayışınız için teşekkür ederiz.

     


  • Counter
  • Online Visitors : 165
    Today Total : 1
    Grand Total : 423911

Summary


Türk Ninnilerinde Yazı Dilinde Unutulan Eski Kelimeler
Türk dili tarihî süreç içerisinde toplumsal hayattaki değişme ve gelişmelere paralel olarak farklı coğrafyalara yayılmış, yeni coğrafyalarda farklı kültürlerle temas ve ihtiyaçlar doğrultusunda birtakım değişimler geçirmiştir. Bu değişimler hem gramer unsurlarında hem de söz varlığında meydana gelmiştir. Dilin söz varlığındaki unsurlardan bazıları zaman içinde ses, şekil veya anlam özellikleri açısından farklılaşarak varlığını devam ettirirken, bazıları yazı dilinin/standart dilin çevrim alanının tamamen dışına çıkmıştır fakat bu kelimeler yazı dilinin çevrim/kullanım alanının dışına çıksa da sözlü kültür ürünlerinde eski şekil ve anlamıyla canlılığını sürdürebilmektedir. Bu amaçla kökleri çok eskilere uzanan, yazı dilinde kullanımdan düşmüş, sözlü kültür ürünlerinin en eskilerinden olan ninnilerde hayatiyetini devam ettiren “eski kelimeler” ele alınmıştır. Çalışmada başta Amil Çelebioğlu’nun Türk Ninniler Hazinesi eseri olmak üzere türle ilgili önemli eserler taranmış ve TDK’nin Türkçe Sözlük’ü esas alınarak kullanımdan düşmüş olan “eski kelimeler” belirlenmiştir. Neticede ninnilerde geçen, bugün yazı dilinde unutulmuş 20 tanesi fiil, 18 tanesi isim, 3 tanesi sıfat, 5 tanesi zarf olarak kullanılmış 46 kelime tespit edilmiştir. Bunlar içerisinde doğrudan çocuğu karşılayanlar “bala, çağa”, bebeğin beslenmesi ve bakımıyla ilgili olan “soğulmak, taya”, tuvalet bakımıyla ilgili olan “höllük”, bebeği uyutma ritüeliyle ilgili olanlar “ırgalamak, üğrülemek” kelimeleridir. Kökleri Eski Türkçe (Göktürkçe, Uygurca) dönemine kadar uzananlar “ağmak, bulak, eğin, gözgü, günü, höllük, ıramak, karımak, yarlıgamak, yozmak, yumak, yüğrük alıntı olanlar ise Farsça “kelep ve taya”dır.

Keywords
Türkçe, ninni, eski kelimeler.

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri