• Quick Access
  • Announcements
  • Makale Kabulü

    Makale yoğunluğu nedeniyle 2021 yılı için makale kabulü durdurulmuştur.

    Anlayışınız için teşekkür ederiz.

     


  • Counter
  • Online Visitors : 64
    Today Total : 1
    Grand Total : 423920

Summary


Bir İhtirasın Hikâyesi: Selçuklu Devlet Adamı Tâcü’l-Mülk’ün İktidar Mücadelesi
İslâm tarihinde Abbâsîlerden itibaren devletin hâlîfe veya sultandan sonra en önemli kurumu haline gelen vezîrlik, Büyük Selçuklu Devleti’nde ilk defa Sultan Tuğrul Bey döneminde ihdas edilmiştir. Sultan Tuğrul Bey döneminde vezîr olan ilk kişi Amidü’l-Mülk Kündûrî’dir. Büyük Selçuklu Devleti’nde uzun süre vezîrlik yapan Nizâmü’l-Mülk ise devleti adeta baştan sona tanzim etmiştir. Sultan Melikşah’a tavsiye edildikten kısa süre sonra devletin önemli makamlarını ele geçirmiş, sultanın hazinesi, saray işleri, şehzâdelerin eğitimi ve idarî işlerden sorumlu bir yönetici durumuna gelmiş olan Tâcü’l-Mülk, Nizâmü’l-Mülk’ün bir batınî fedâisi tarafından öldürülmesinden sonra vezîrlik makamına getirilmiştir. Selçuklu melikleri arasındaki taht mücadeleleri sırasında da etkili olan Tâcü’l-Mülk, bu mücadelelerde Nizâmü’l-Mülk’ün sağlığında desteklediği Berkyaruk’a karşı Terken Hâtûn ve hâlîfe ile birlikte Mahmud’u destekleyerek onun adına hutbe okutulup sultan ilan edilmesinde önemli rol oynamıştır. Berkyaruk-Mahmud mücadelesinde Mahmud yenilince Tâcü’l-Mülk yakalanıp Berkyaruk’a getirilmiştir. Daha önce Berkyaruk’a karşı takındığı bütün bu olumsuz tavırlara rağmen yeni sultan onun tecrübesinden faydalanmak için Tâcü’l-Mülk’ü vezîr yapmak istemiştir. Ancak durumu kabul etmeyen Nizâmü’l-Mülk taraftarları tarafından 486/1093 tarihinde kırk yedi yaşındayken parçalanarak öldürülmüştür. Bağdad’daki Taciyye Medresesi ve İsfahan’daki Gumbet-i Hâkî adında iki eser Tâcü’l-Mülk tarafından yaptırılmıştır. Kaynaklar Tâcü’l-Mülk’ün cömert, faziletli ve iyi bir insan, siyâsî bakımdan ise çok ihtiraslı bir kişi olduğunu kaydetmişlerdir.

Keywords
Selçuklu Devleti, Vezîrlik, Tâcü’l-Mülk.

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri