• Quick Access
  • Announcements
  • Makale Kabul Tarihleri

    Dergimizin Mayıs 2019'da yayımlanacak 65. sayısına makale alımı tamamlanmıştır. Yeni gelen çalışmalar, makale yoğunluğu nedeniyle geliş tarihi / hakem sürecine göre 66 (Eylül 2019) ve sonraki sayılar için değerlendirilmeye alınacaktır. Yazarlarımıza saygıyla duyururuz.


  • Counter
  • Online Visitors : 82
    Today Total : 1
    Grand Total : 282845

Summary


Türk Kültüründe Kişi Adları ve Lakaplar: XIX. Yüzyıl Ortalarında Seyitgazi Kasabasında Kullanılan Kişi Adları ve Lakaplar Üzerine Bir İnceleme
Dilbilim, halkbilim ve kültür tarihi çalışmaları bakımından önemli bir yere sahip olan aile ve kişi adları, bu çalışmanın esasını teşkil etmektedir. Kişilere bir taraftan bir kimlik kazandıran öte yandan toplumun diğer üyeleriyle çeşitli sosyal ve kültürel ilişkileri sürdürme imkânı sağlayan ad kullanımı, Seyitgazi kasabası örneğinde değerlendirilmiştir. Çalışmanın ana kaynağını, H. 1260-1261/M. 1844-1845 yıllarında kaydı tutulan Seyitgazi Temettuât Defterleri oluşturmaktadır. Bilindiği gibi Sultan Abdülmecid’in saltanatının ilk evresinde devletin o sıradaki ekonomik gücünü, başlıca vergi kaynaklarını sağlıklı olarak belirleyebilmek için Osmanlı coğrafyasının büyük bölümünde genel bir temettü (gelir) sayımı yapılmıştır. Söz konusu sayımlar şehirlerde mahalle esasına göre hane bazında ve hane reislerinin adıyla yapılmıştır. 1844-1845 yılı sayımı sırasında Seyitgazi, Hüdavendigâr eyaleti, Bilecik sancağına bağlı bir kazadır. Kazanın Belen, Dere, Hoca Yunus ve İki Çeşme mahallelerine ait temettuât defterleri bu çalışma kapsamında incelenmiştir. Bu defterlerde, her biri bir haneye kaydedilmiş olan aile ve kişi adlarının, sosyo-kültürel alanda bizlere sunduğu önemli ipuçları üzerinde durulmuştur. Nitekim özellikle aile adlarının oluşmasında; sosyo-kültürel durum, meslek, belirgin fiziksel özellikler, tavır ve davranışlar, geldiği memleket, etnik köken gibi özelliklerin rol oynadığı görülmüş ve bunların irdelenmesine çalışılmıştır. Kişi adlarının kökenleri, sayısal değerleri ve oranları ortaya konulurken aynı zamanda Seyitgazi kasabasında ad konulurken hangi amaç gözetildiği üzerinde inceleme yapılmıştır. Ayrıca bir arada yaşayan insanları daha kolay tanımada ve birbirinden ayırt etmede önemli bir simge olan lakapların kişi adlarıyla birlikte yaygın olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Neticede bu çalışma ile kültürün devamlılığı ve gelecek kuşaklara aktarımında önemli bir işleve sahip olan aile ve kişi adlarının, toplumsal özelliklerinin ve Türk kültürel hayatındaki sembolik boyutunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Keywords
Seyitgazi Kasabası, Temettuât Defterleri, Kişi Adları, Onomastik (Ad Bilimi), Lakaplar

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri