• Quick Access
  • Announcements
  • Makale Kabul Tarihleri

    Makale yoğunluğu nedeniyle yeni makaleler için yayın süreci bir yılı bulmaktadır. Anlayışınız için teşekkür ederiz.

     


  • Counter
  • Online Visitors : 174
    Today Total : 1
    Grand Total : 299208

Summary


1896-1898 Akçadağ Dümüklü Hadisesi
Osmanlı Devleti 19. yüzyılın ilk yarısından itibaren, devleti modernleştirmek ve kaybolan otoriteyi yeniden tesis etmek için birtakım reformlar yapmıştı. Bu reformlarla amaçlanan, tebaa arasında eşitlik ve adaleti sağlayarak devletin dağılmasını engellemekti. Bu durum Sultan Abdülmecid’in saltanatı döneminde Gülhane Hatt-ı Hümayunu’nun ilanıyla pekişerek devam etti. Devlet, ayanların gücünü kırıp merkezi otoriteyi artırarak tebaa ile devlet arasına giren bütün aracıları aradan çıkarmak istiyordu. Aynı zamanda askere alım usulünde yaptığı reformla da tebaa arasında ayrım yapmadığını göstermek istiyordu. Ancak bu reformlar geleneksel kurallarla ve aşiret yaşamıyla hayatını idame ettiren birçok yerde devlete karşı başkaldırılara sebep oldu. Osmanlı Devleti isyan bölgelerini kontrol altına almanın yanı sıra vergi toplama, asker alma ve sair hususların üstesinden gelmeye çalışıyordu. İşte bu sorunların yaşandığı yerlerden biri de günümüzde Malatya iline bağlı bir ilçe olan Akçadağ’dı. Akçadağ, incelendiği dönemde Mamuretülaziz Vilayetinin Malatya Sancağına tâbiydi. Bölgeyi kontrol altına almak için ıslahatlara girişildiğinde ciddi sorunlar yaşanmıştı. Ekonomik ve sosyal temelli olan bu sorunlar, zaman içerisinde mezhep içerikli bir mahiyete bürünmüştü. 1896 yılının Ocak ayında Akçadağ’ın Dümüklü Köyünde başlamış olan hadise büyüyerek dinî bir mahiyet kazanmıştı. Dümüklü Köyünde yaşanan hadisede, 1 subay, 1 asker ve 118 Alevî vatandaş hayatını kaybetti. Osmanlı hükümeti olaylar yatıştıktan sonra sorumluların, özellikle mahalli yöneticilerin üzerine gitti. Bunlardan bazıları görevlerinden azledilip mahkemeye verildi. Ancak Anadolu Umum Vilayetler Islahat Müfettişi Ahmed Şakir Paşa, hadisenin daha fazla büyümesini engellemek için yargılamaların ve Alevîler hakkındaki tahkikatın sonlandırılmasını merkezi hükümetten talep etmişti. Bu istek doğrultusunda konu 1898 yılında tamamen kapatılmıştı. Bu çalışmada Akçadağ’ın Dümüklü Köyünde 1896 yılında yaşanan, başlangıçta vergi kaynaklı olup zamanla bir Alevî ayaklanmasına dönüşen olay, arşiv kaynaklarına dayanılarak incelenmiştir. Merkezi hükümet ile mahalli hükümetin meseleye bakış açıları arasındaki fark irdelenmiştir.

Keywords
Alevî, Sünnî, Malatya, Akçadağ, Dümüklü Ali, 1896-1898 yılları.

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri