• Quick Access
  • Announcements

  • Dergimizin 64. Sayısına Makale Kabulü Hakkında

    Dergimizin Ocak 2019'da yayımlanacak 64. sayısına son makale kabul tarihi 22.10.2018 olarak belirlenmiştir. Bu tarihten sonra gelen çalışmalar, Makale Takip Sistemi'mizdeki makale yoğunluğu nedeniyle ancak 2019 Ekim'de yayımlanacak 66. sayımız için değerlendirilmeye alınacaktır. Yazarlarımıza saygıyla duyururuz.


  • Counter
  • Online Visitors : 207
    Today Total : 129
    Grand Total : 231424

Summary


Osmanlı Basınında Kafkas İslam Ordusu’nun Bakü’yü Kurtarması
1914 yılının Temmuz ayında başlayan Birinci Dünya Savaşı 1918 yılında bitmiştir. 1918’in başlarında savaşın kaçınılmaz sonucunu gören bazı liderler, kurtuluş için farklı seçenekler düşünmeye ve uygulamaya başlamışlardır. Harbiye Nazırı Enver Paşa da Mart 1918’de artık savaşın bitmek üzere olduğunu öngörerek, muhtelif tepkilere rağmen tamamı Müslümanlardan oluşan ve Doğu Ordular Grubu’na bağlı yaklaşık 20 bin er ve erbaştan oluşan Kafkas İslam Ordusu’nu kurmuştur. Enver Paşa, Birinci Dünya Savaşı’nı kaybetme ihtimaline karşı kurtuluşu Doğu’da görmüş ve vatanın kurtarılmasını da bu ordu aracılığıyla sağlamak için Enver Paşa’nın en yakını olan kardeşi Nuri Paşa’yı ordunun başına getirerek seçkin bir askeri birlik oluşturmuştur. Enver Paşa, Rus işgali altında bulunan Azerbaycan ve Dağıstan’ı kurtararak, Orta Asya ile olan bağlantısının önünü açmak istiyordu. Bu amaçla kurulan Kafkas İslam Ordusu, Bakü Muharebesi’ni kazanarak 15 Eylül 1918’de Bakü’ye girmiştir. Bakü ele geçirildikten sonra Osmanlı ordusu ileri harekâtla Dağıstan’da kurulmuş olan Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’ne askeri destek de sağlamıştır. Savaşın gidişatı Enver Paşa’yı haklı çıkarmış ve Osmanlı Devleti, Suriye-Filistin cephesinde İngilizleri durduramadığı için ateşkes istemek zorunda kalmıştır. Osmanlı Devleti’nin isteği üzerine imzalanan Mondros Mütarekesi’ne göre, Osmanlı Devleti’nin savaştan önceki sınırlarına çekilmesi gerekiyordu. Kafkas İslam Ordusu’ndaki askerlerin çoğu Doğu Anadolu’ya çekildiğinde, 15. Kolorduya katılmıştır. Milli Mücadele Dönemi’nde, Kazım Karabekir’in başında bulunduğu 15. Kolordu, Birinci Dünya Savaşı’nın sonunda silahlarını teslim etmeyip, düzenli birlikler olarak kalmıştır. Doğu’da Ermenilere karşı başarılı mücadeleler veren 15. Kolordu rüştünü ispat ederek, Milli Mücadele ruhunu ateşlemiştir. Bu çalışmada, İkdam, Sabah, Tâsvîr-i Efkâr, Vakit, Zaman gibi dönemin gazetelerinden ve arşiv belgelerinden faydalanılarak, Enver Paşa’nın Kafkas İslam Ordusu’nu kurmaktaki amacının tam olarak ne olduğu; Kafkas İslam Ordusu’nun Bakü’yü kurtarmasındaki yarattığı etkinin devlet ricali tarafından nasıl karşılandığı; Kafkasya cephesinde Osmanlı Devleti’nin müttefiki olan Almanya ile hangi konularda anlaşmazlık yaşadığı ve bunun Osmanlı basınına nasıl yansıdığı aydınlatılmaya çalışılacaktır.

Keywords
Basın, Kafkas İslam Ordusu, Bakü, Birinci Dünya Savaşı, Kafkasya

Adres :Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü 25240 Erzurum
Telefon :+90 442 231 13 66 /+90 442 231 11 19 Faks :
Eposta :turkiyat@atauni.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri